Inleiding

Netwerk Bewust Verbruiken (NBV) heeft een eigen beoordelingskader voor duurzaamheidslabels gecreëerd. Het doel is consumenten de keuze te vergemakkelijken tussen verschillende duurzaamheidslabels en in één oogopslag toe te laten een inschatting te maken van de betrouwbaarheid en de inhoud van de labels aanwezig op labelinfo.be.

Bij het opstellen van dit beoordelingskader wil Netwerk Bewust Verbruiken volledige transparantie bieden over de werkwijze die hiervoor werd gebruikt. Dit document zal dienen als een verduidelijking bij het beoordelingskader en de meeste vragen over de beoordeling kunnen beantwoorden. Mochten er nog onduidelijkheden zijn, kan u steeds Clara Moeremans (clara@bewustverbruiken.be, 02/894 46 15) contacteren voor meer informatie.

Het beoordelingskader bestaat uit twee onderdelen die elk apart zullen worden besproken:

• Controle
• Inhoud (sociale en milieu-criteria)

Controle

Voor het toekennen van een score aan het controlesysteem werden 3 elementen bekeken: lastenboek, controle en transparantie. Dit leverde 9 vragen op. Aan elke vraag werd een score toegekend. De weging van de vragen gebeurde door NBV in overleg met een stuurgroep van NGO's. Hierbij werd getracht een inschatting te maken van het belang van iedere vraag. De maximale totaalscore voor de 9 vragen bedraagt 100 punten.

Lastenboek (30 punten)

1. Bezit het label een lastenboek? (ja = 20 punten)

2. Is het lastenboek gratis toegankelijk of opvraagbaar? (ja = 10 punten)

Controle (45 punten)

3. Wordt het lastenboek gecontroleerd door een derde partij? (ja = 20 punten, gedeeltelijk = 10 punten)

4. Is deze derde partij geaccrediteerd voor het uitvoeren van de controle? (ja = 15punten)
Indien Neen:
4a) Is de controle-organisatie onafhankelijk van de beheerder? (ja = 4punten)
4b) Is de controle-organisatie onafhankelijk van de aanvrager? (neen = 4punten)
4c) Betaalt de aanvrager de controle-organisatie? (neen = 4punten)

5. Is er controle na toekenning van het label? (jaarlijks = 10 punten; niet jaarlijks = 5 punten)

Transparantie (25 punten)

6. Is het label toegankelijk voor iedereen? (ja = 5 punten)

7. Is een productlijst met gelabelde producten beschikbaar? (ja = 5 punten)

8. Is de organisatie die het label beheerd transparant (overheidsorganisatie of publicatie van een (financieel) jaarverslag indien het om een priveorganisatie gaat)? (ja = 5 punten)

9. Is de beheerder financieel onafhankelijk van de verkoop (ja = 10 punten, gedeeltelijk = 5 punten)

Op basis van deze vragenlijst, verkrijgt elk label een score op 100 punten. Vervolgens worden de labels ingedeeld in de volgende categorieën:

100-90 punten: zeer goed
90-80 punten: goed
80-60 punten: middelmatig
60-40 punten: zwak
40-0 punten: zeer zwak.

Inhoud

Voor de beoordeling van de sociale en milieucriteria ¹ werd een gelijkaardig systeem uitgewerkt. Door de verscheidenheid aan productgroepen op labelinfo.be is het niet mogelijk één beoordelingsschema samen te stellen voor alle labels. Daarom werd voor elke productgroep een aparte lijst opgesteld.

In eerste instantie werden de verschillende milieu- en sociale impacten van een productgroep in kaart gebracht. Dit gebeurde op basis van de lastenboeken van de verschillende labels. Vervolgens werd aan iedere impact een score toegekend.

Voor zowel de sociale als de milieu-impact werd de vragenlijst zo opgesteld dat de maximale score 100 punten bedraagt. De toekenning van de punten gebeurde door NBV met de hulp van een stuurgroep van NGO's. Het is mogelijk dat geen enkel label de maximale score behaald doordat ze de nadruk leggen op verschillende sociale of milieucriteria. Op basis van deze score worden de labels ingedeeld in de volgende categorieën:

100-80 punten: zeer goed
80-60 punten: goed
60-40 punten: middelmatig
40-20 punten: zwak
20-0 punten: zeer zwak.

Voor elke impact wordt aangegeven in de beoordelingstabel of het lastenboek hierover criteria bevat. Indien een vraag met "ja" werd beantwoord, betekent dit niet noodzakelijk dat hiervoor de volle score wordt toegekend. Dit wordt best uitgelegd met een voorbeeld:

Indien een label A voor computers een norm heeft voor energieverbruik wordt in de beoordelingstabel "ja" aangeduid. Wanneer een label B een strengere norm heeft, wordt dit eveneens met "ja" aangeduid in de tabel. Voor het berekenen van de eindscore wordt rekening gehouden met dit verschil. Label B zal meer punten scoren dan label A.

Conclusie

Het resultaat van deze beoordeling tweërlei. Enerzijds kan het controlesysteem en de transparantie van alle labels worden vergeleken. Deze beoordeling zegt niks over de inhoud van labels, maar geeft wel een goed beeld van het vertrouwen dat de consument mag hebben in het beheer en het controlesysteem van het label.

Anderzijds wordt de inhoud van de lastenboeken beoordeeld. Dit moet de consument toelaten eenvoudig een onderscheid te maken tussen labels die focussen op verminderde milieu- of sociale impact, of beiden. Door een gedetailleerd beeld te geven van de sociale en milieucriteria die in rekening worden gebracht, krijgt de consument in één oogopslag een beeld van de criteria waar het label op inzet..

Dit zal ertoe leiden dat de consument op een eenvoudige manier labels met elkaar kan vergelijken en een beter geïnformeerde keuze kan maken.

¹ Gezondheidscriteria werden in bepaalde gevallen toegevoegd onder de noemer milieu.

Labelinfo.be

Bewuste consumenten zijn steeds op zoek naar informatie over producten. Productlabels kunnen daarbij helpen.
Ze kunnen je informeren over de milieukenmerken van een product of de sociale omstandigheden waarin het tot stand kwam.

Er zijn ook labels die aantonen dat het product afkomstig is van eerlijke handel. Andere labels geven geen duurzaamheidsinformatie maar zeggen iets over de kwaliteit, de herkomst , de samenstelling of de veiligheid van een product.

Consumenten zijn intussen overstelpt met allerhande labels, zowel betrouwbare als labels van bedenkelijke oorsprong.
Ze zien door het bos de bomen niet meer, waardoor heel wat mensen ontmoedigd raken en dreigen af te haken.

Deze website helpt je doorheen de wirwar van labels. Hij wordt steeds up to date gehouden en zal in de toekomst nog verder worden uitgebreid.