Naam Demeter

Dit label behoort tot de productgroep biologische landbouw

Algemene informatie

Wat betekent dit label ? Demeter is het kwaliteitskeurmerk voor biologisch-dynamische landbouwbedrijven en de al dan niet verwerkte producten ervan.

De biologisch-dynamische landbouw is in de eerste plaats 100% biologisch. Maar deze boeren gaan nog verder. Er wordt gebruik gemaakt van biologische mest, biologisch stro en biologisch-dynamisch veevoer van eigen bedrijf. Plantenteelt en veehouderij leveren voedsel voor elkaar op hetzelfde bedrijf of in nauwe samenwerking met een biologisch-dynamisch bedrijf in de buurt. Er wordt gebruik gemaakt van speciale preparaten om de vitaliteit van de bodem en van de gewassen te ondersteunen. De biologisch-dynamische landbouw is één van de werkgebieden die ontstaan is uit de antroposofische beweging van Rudolf Steiner. Demeterboeren zetten zich in voor landschap, sociale zorg, onderwijs en voorlichting, zowel binnen als buiten hun bedrijf.

Wie beheert dit label ? Stichting Demeter
De dragende organisatie voor Vlaanderen en Nederland is Stichting Demeter. Stichting Demeter is lid van Demeter Internationaal, die 18 gelijkaardige organisaties in evenveel landen overkoepeld. Het Demetermerk is wereldwijd gedeponeerd door Demeter Internationaal. Samen certificeren deze nationale zusterorganisaties ruim 3.500 boeren met 105.000 ha land in 50 landen. In landen waar geen nationale organisatie is gevestigd, kunnen bedrijven worden gecertificeerd door de International Certification Office (onderdeel van Demeter Internationaal), gevestigd in Duitsland.

Waar kan je terecht voor uitgebreide informatie ?
Stichting Demeter
Diederichslaan 25 d
3971 PA Driebergen
Nederland
Tel.: 00 31 343/52 23 55
Fax: 00 31 343/51 69 43
info@demeter-bd.nl

Het label bestaat sedert 1937

Geschiedenis van het label In 1937 werd de BD-Vereniging opgericht. Deze vereniging hield zich tot voor kort zowel bezig met voorlichting, bekendmaking en de verdere ontwikkeling van biologisch-dynamische landbouw als met de certificering van de biologisch-dynamische bedrijven en de promotie daaromtrent. Sinds januari 2006 is Stichting Demeter verantwoordelijk voor de certificering en promotie, zodat de BD-Vereniging zich nu volledig kan richten op de voorlichting en ontwikkeling.

Is het label ontstaan via een wet? ja
Verordening (EG) nr. 889/2008 van de commissie van 5 september 2008 tot vaststelling van bepalingen ter uitvoering van Verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad inzakede biologische productie en de etikettering van biologische producten, wat de biologische productie, de etikettering en de controle betreft.

• http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:250:0001:0084:NL:PDF

Criteria

Bevat het label sociale criteria ? Niet zozeer verplichte criteria, wel zijn er bepaalde richtlijnen die sociale doelstellingen inhouden, bijvoorbeeld inspanningen voor zorgverlening (zorgboerderij). Richtlijnen zijn niet verplicht. Boeren leggen hun eigen accenten. Wel moet er sprake zijn van ontwikkeling. Sociale en andere richtlijnen worden verwerkt in een beoordeling van het bedrijf, de zogenaamde Mansveltscore. Deze score telt mee bij het behalen van het Demetercertificaat.

Bevat het label milieucriteria ? Ja. Producten met een Demeter-label moeten in de eerste plaats voldoen aan de Europese Verordening 2092/91 voor biologische landbouw. Biologische landbouw is een milieuvriendelijke landbouwmethode waarbij geen kunstmatige meststoffen en chemische pesticiden worden gebruikt. Toepassing van genetisch gemodificeerde organismen is verboden. Er is veel aandacht voor dierenwelzijn en voor de algemene principes van milieuzorg.
Maar Demeter gaat op verschillende gebieden verder. Diverse normen zijn strenger, zoals bijvoorbeeld het gebruik van minimaal 60% biologische mest en het veevoer dat voor tenminste 80% van het eigen biologisch-dynamisch bedrijf afkomstig moet zijn. Er is veel aandacht voor het maximale behoud van de eigenheid van de dieren: geen onthoorning van koeien of ontsnaveling van kippen. Ook bij de verwerking van de landbouwproducten gaat Demeter verder (bijvoorbeeld het niet-homogeniseren van melk, het uitsluiten van bepaalde toevoegingen).
Even belangrijk als de normen zijn de richtlijnen waarlangs het bedrijf en de landbouwer zich verder ontwikkelen. Richtlijnen zijn niet verplicht. Boeren leggen hun eigen accenten. Wel moet er sprake zijn van ontwikkeling. Alle richtlijnen worden verwerkt in een beoordeling van het bedrijf, de zogenaamde Mansveltscore. Deze score telt mee bij het behalen van het Demetercertificaat. De richtlijnen liggen op gebied van gemengde bedrijfsvoering, bemesting en compostering, gesloten kringlopen, inzet van oude vee- en plantrassen, kosmische invloeden, natuur- en landschapswaarden, en vele andere.

Bevat het label economische criteria ? Niet zozeer verplichte criteria, wel zijn er bepaalde richtlijnen die economische doelstellingen inhouden, bijvoorbeeld inzake loonverdeling of gezamenlijk ondernemerschap. Richtlijnen zijn niet verplicht. Boeren leggen hun eigen accenten. Wel moet er sprake zijn van een ontwikkeling. Economische en andere richtlijnen worden verwerkt in een beoordeling van het bedrijf, de zgn. Mansveltscore. Deze score telt mee bij het behalen van het Demetercertificaat.

Bevat het label criteria over de kwaliteit van het eindproduct ? Neen

Bevat het label criteria die van belang zijn voor de gezondheid van de consument ? Er zijn geen aparte gezondheidscriteria, maar sommige van de milieucriteria zijn gunstig voor de gezondheid van de gebruiker.

Bevat het label criteria over de wijze waarop met de klant wordt gecommuniceerd ? Neen

Vind je de criteria terug op de website van het label ? ja, http://www.demeter-bd.nl/DemeterLandbouwNormen.asp

Hoe bindend zijn de criteria ? Er zijn minimumnormen waar verplicht aan moet worden voldaan. Die worden aangevuld met richtlijnen. De sociale en economische criteria zijn geen verplichte normen maar richtlijnen.

Zijn de criteria opgesteld in overleg met alle stakeholders ? ja
In de Demeter Voorwaarden Commissie die het lastenboek opstelt,  zitten een consument, een winkelier, een levensmiddelentechnoloog, een certificeringsexpert en twee boeren (akkerbouw en veehouderij).

Worden de criteria regelmatig geactualiseerd ? ja

Worden criteria per productgroep opgesteld ? neen

• Voedingsproducten
• Bloembollen, snijbloemen, planten en zaden

Wordt bij het opstellen van de criteria rekening gehouden met de herkomst van het product ? ja
Aan de hand van de richtlijnen, die niet verplicht zijn, maar waarvoor de landbouwer wel een evolutie moet kunnen aantonen, kan rekening gehouden worden met de eigen kenmerken van het landbouwbedrijf.

Zijn de criteria gebaseerd op een onderzoek van de effecten van alle fasen in de keten van het product, m.a.w vanaf de grondstoffase tot de afvalfase ? neen

Zijn de criteria gebaseerd op de resultaten van een volledige levenscyclusanalyse van het product ?

	Sociaal	Milieu	Economisch
LCA
Grondstoffen	x	x	x
Productieprocessen	x	x	x
Transport
Gebruiksfase
Afvalfase

Aanvraag

Waar kan je als bedrijf terecht om een label aan te vragen ?
Stichting Demeter
Certificering
Diederichslaan 25 d
3971 PA Driebergen
Nederland
Tel.: 00 31 343/52 25 23
Fax: 00 31 343/51 69 43
rienk@demeter-bd.nl

Hoe verloopt de aanvraagprocedure ? De aanvraag om producten met het Demeter label op de markt te brengen gebeurt schriftelijk door het ingevulde aanvraagformulier en de noodzakelijke bijlagen te sturen naar de DLC (Demeter Licentie Commissie). Het aanvraagformulier kan gedownload worden van http://www.demeter-bd.nl/Downloads.asp (zie formulieren voor certificering). Eén van de formele voorwaarden om een aanvraag te kunnen indienen, is het beschikken over een bedrijfscertificaat waaruit blijkt dat het bedrijf voldoet aan de in Nederland geldende richtlijn voor biologische productie en onder controle staat van een erkende controle-organisatie.

Wat kost het label voor het bedrijf ? De kostprijs is afhankelijk van een reeks factoren. Zo zijn er andere bijdragen voor landbouwers dan voor verwerkers. Er wordt ook onderscheid gemaakt tussen een basis- en een variabele bijdrage. De variabele bijdrage is afhankelijk van het aantal hectare of het aantal dieren (bij landbouwers) of de omzet van het bedrijf (voor verwerkers). De variabele bijdrage voor landbouwers verschilt ook in functie van de teelt. Alle informatie over de kostprijs is weergegeven op: http://www.demeter-bd.nl/Downloads/Tarief.pdf

Hoe vaak moet het label vernieuwd worden ? Het Demetercertificaat is geldig van 1 januari tot en met 31 maart van het volgende jaar en wordt, als de licentiehouder aan de Demetervoorwaarden blijft voldoen, jaarlijks verlengd.

Kan elk bedrijf uit de sector het label aanvragen ? ja
Enkel gecontroleerde biologische bedrijven kunnen een aanvraag doen voor een Demeter certificering.

Controlesysteem

Wordt het label extern gecontroleerd ? ja

Wie controleert het label ? In België controleren Integra, afdeling Blik, en Certisys (voorheen Ecocert Belgium) of de aangesloten bedrijven de productieregels naleven. Zij werken beiden in heel België en hanteren een zelfde sanctiereglement en identieke tarieven. Nederlandse bedrijven worden gecontroleerd door Control Union Nederland.

Gebeurt de controle onafhankelijk van het bedrijf dat het label aanvraagt ? ja

Gebeurt de controle onafhankelijk van de organisatie die het label beheert ? ja

De aanvrager betaalt de controle-organisatie ? neen

Is de controle-organisatie geaccrediteerd ? ja
Door Belac (B) en Raad voor Accreditatie (NL)

Gebeurt de controle op basis van een lastenboek ? ja
http://www.demeter-bd.nl/Downloads/NieuweDemeterVoorwaarden.pdf

Wordt er ook na toekenning van het label gecontroleerd ? ja
Jaarlijks

Worden er maatregelen genomen in geval van inbreuken tegen de criteria ? ja
Er zijn verschillende correctieve acties mogelijk:

• schriftelijke waarschuwing met voorwaarden om binnen een bepaalde termijn de nodige aanpassingen te doen;
• waarschuwing of herhaalde waarschuwing met boete. De hoogte van de boete komt tenminste overeen met het financiële voordeel dat de licentiehouder heeft verkregen en maximaal vijf keer dit voordeel, exclusief de eventuele schade die kan zijn veroorzaakt;
• extra controles waarbij de kosten worden doorgerekend aan de licentiehouder;
• terugname van de producten waarop ten onrechte het Demetermerk of andere verwijzingen naar de biologisch-dynamische landbouw is aangebracht;
• vernietigen van verpakkingen waarvan de ingrediëntenlijst, receptuur, verwerkingsprocessen of gebruik van het Demetermerk niet overeenstemmen met de voorwaarden;
• het publiceren van de opgelegde sancties.

Commentaar: De Demetercertificering in Nederland bouwt voort op de biologische certificering. Dat betekent dat alle Demeterbedrijven gecertificeerd biologisch zijn. De controleurs voor biologische landbouw nemen voor elk Demeterbedrijf afzonderlijk een aanvullende Demetercontrole door. Deze inspectierapportage gaat naar Stichting Demeter. Op basis van die rapportage wordt het besluit tot certificering genomen door de Demeter Licentie Commissie. Alle commissieleden hebben een verklaring ondertekend in verband met vertrouwelijkheid en onafhankelijkheid. Demeter Internationaal staat normaal niet toe om belanghebbenden in de certificeringscommissie zitting te laten hebben. Nochtans zijn er wel twee belanghebbenden: een Demeterlandbouwer en een -verwerker. Stichting Demeter is van mening dat de praktische kennis van deze personen belangrijker is dan de mogelijke belangenvermenging. Er is wel een reglement, waarin is vastgesteld dat eventuele belangenconflicten moeten worden gemeld. De betrokken personen mogen dan niet meepraten over dat onderwerp.

Transparantie

Kan het volledige lastenboek opgevraagd worden ?
Via de website

Kunnen de algemene criteria opgevraagd worden ? ja
Hoe ? Website

Kan je een lijst bekomen van de producten of diensten die het label dragen ? ja
http://www.demeter-bd.nl/Producten.asp

Worden de controleresultaten openbaar gemaakt ? neen

Is de werking van de beheerder transparant ? ja
Het jaarrapport is beschikbaar op aanvraag.

Is de beheerder van het label onafhankelijk van de verkoop ? gedeeltelijk
Onder de leden van Demeter bevinden zich eveneens landbouwers die het label dragen. Hierdoor is de organisatie niet volledig onafhankelijk van de verkoop van de producten met het label.

Representativiteit

Dit label wordt mondiaal toegekend.

Classificatie

Dit label is een privaat, collectief, gecontroleerd label.

Bronnen

http://www.demeter-bd.nl